KAZNENA POLITIKA

Pitanje kaznene politike je vrlo kompleksno pitanje našeg pravosuđa. Sve zavisi od toga sa kog aspekta sagledavamo kaznenu politiku, ona po mom mišljenju može biti:

- legislativna, odnosno zakonodavna

- sudska prvog stepena

- sudska drugog stepena, i

- statistička.

Legislativna ili zakonodavna kaznena politika se ogleda u tome kako je zakonodavac predvideo (propisao) posebni minimum ili posebni maksimum za konkretno krivično delo predviđeno Krivičnim zakonikom Republike Srbije tj. da li je određene društvene i individualne vrednosti (zaštitni objekt dela) odgovarajuće zaštitio propisanom kaznom u odnosu na društvenu osudu koja se stvori izvršenjem dela.

Sudska kaznena politika prvog stepena sagledava konkretne okolnosti izvršenog krivičnog dela i okrivljenog. Okolnosti konkretnog krivičnog dela i postojanje olakšavajućih i otežavajućih okolnosti na strani okrivljenog treba da budu osnovno merilo za ocenu da li kazna treba da bude stroža ili blaža. Ali na ovu ocenu utiču i ukupne prilike jednog društva, sistem vrednosti koji se formira u pojedinim socijalnim sredinama a koji može biti određen vrlo različitim okolnostima i odnosom državnih organa prema tim okolnostima.

Razni socijalni problemi neretko dovodo do blagonaklonog stava državnih organa prema nekim pojavama koje sadrže elemente kriminala, da bi zatim u kratkom vremenskom periodu odnos prema tim pojavama bio radikalno promenjen pa i kroz politiku krivičnog gonjenja i izricanja krivičnih sankcija odnosno kazni.

Krivična dela ubistva, kao i druga krivična dela klasičnog kriminala sa smrtnom posledicom, sigurno nisu krivična dela u odnosu na koji bi društvena reakcija izostajala ili se značajnije menjala, ali sigurno da je u uslovima ratnog okruženja i u odnosu na njih stav društva bio izmenjen i to u smislu gubitka jasnih kriterijuma za sagledavanje svih okolnosti koje su dovele do izvršenja dela i koje su značajne za ocenu da li kazna teba da bude blaža ili stroža.

Po mom mišljenju najobjektivnija i za ocenu najmerodavnija treba da bude politika drugostepenog organa, koji između ostalog treba da koriguje precenjenost ili potcenjenost olakšavajućih okolnosti konkretnog krivičnog dela. Pošto razmatramo krivična dela ubistva, najmerodavnija je kaznena politika Vrhovnog suda Srbije koja treba da objektivizira i uravnoteži izvedenu ocenu olakšavajućih i otežavajućih okolnosti, prati i ujednačava izrečene kazne na celoj teritoriji republike.

Statistička kaznena politika nasuprot sudskoj podrazumeva naziv krivičnog dela, zaprećene kazne i izrečene kazne za to delo bez sagledavanja okolnosti pod kojima je delo izvršeno (olakšavajuće i otežavajuće okolnosti). Ona je najčešće zastupljena kod različitih analiza gde krivični predmeti nisu dostupni onima koji vrše analizu.